Noong unang panahon, sa isang payapang nayon, may magkapatid na kambal na nagngangalang Pay at May. Sila ay kilala sa kanilang madalas na pag-aaway at hindi pagkakasundo sa kahit anong bagay. Dahil sa kanilang pagiging makasarili, madalas silang pinagsasabihan ng kanilang mga magulang na maging mapagkumbaba at magtulungan.
Isang araw, dumating ang isang matinding tagtuyot sa kanilang lugar. Natuyo ang mga sapa, nalanta ang mga pananim, at ang init ng araw ay tila walang katapusan. Ang mga tao sa nayon ay labis na naghihirap at naghahanap ng paraan upang makaligtas sa matinding init.
Naisipan ng mga tao na humingi ng tulong sa Bathala. Ngunit may isang kondisyon ang langit: kailangang magkaisa ang lahat ng mamamayan upang maibalik ang biyaya ng ulan at ginhawa. Sa kabila nito, patuloy pa rin ang pagtatalo nina Pay at May, na siyang nagiging hadlang sa pagkakaisa ng nayon.
Napagtanto ng magkapatid na ang kanilang pag-aaway ay nagdudulot ng mas malaking problema sa kanilang komunidad. Isang gabi, habang nakatingin sa tuyot na lupa, nagpasya silang magbago. Nagyakap ang dalawa at nangakong magtutulungan na para sa ikabubuti ng lahat.
Sa kanilang pagkakaisa, isang himala ang nangyari. Ang kanilang mga kamay na dati ay laging nakakuyom sa galit ay naging instrumento ng paglikha. Kumuha sila ng mga dahon ng palma at pinagdugtong-dugtong ang mga ito gamit ang kanilang pagmamahalan at pagtitiyaga.
Habang ginagawa nila ang bagay na ito, biglang umihip ang malamig na hangin. Ang bawat pagpaypay nila ay nagdadala ng ginhawa sa mga taong nanghihina dahil sa init. Ang mga tao ay namangha sa nakita nilang kagamitan na nagbibigay ng preskong hangin.
Simula noon, tinawag itong 'paypay' bilang pagkilala sa magkapatid na sina Pay at May. Ang paypay ay naging simbolo ng pagkakaisa at pagmamalasakit sa kapwa na nagliligtas sa tao mula sa anumang pagsubok.
Hanggang sa kasalukuyan, ang paypay ay ginagamit pa rin ng mga tao upang pawiin ang init, isang paalala na sa bawat pagkakaisa ay may dalang ginhawa at pag-asa.