Alamat Ng Mais
Noong unang panahon sa isang tahimik na nayon, may mag-asawang magsasaka na namumuhay nang marangal sa pamamagitan ng pagtatanim ng mga gulay. Biniyayaan sila ng isang napakagandang anak na babae na nagngangalang Maita. Bukod-tangi ang ganda ng bata, lalo na ang kanyang mahaba, madulas, at malasutlang buhok na kumikinang na parang ginto tuwing nasisinagan ng araw. Dahil dito, labis na kinagiliwan ng mag-asawa ang kanilang kaisa-isang supling.
Subalit sa paglipas ng panahon, labis na nahumaling si Maita sa kanyang sariling kagandahan. Halos minu-minuto na lamang siyang humaharap sa salamin upang magsuklay at mag-ayos. Madalas siyang paalalahanan ng kanyang ama na tumulong sa mga gawaing-bahay, ngunit ipinagtatanggol siya ng kanyang ina sapagkat inakala nitong magbabago rin ang bata kapag lumaki na. Ang simpleng pagkaaliw na ito ay unti-unting naging labis na katamaran.
Isang araw, dinapuan ng malubhang karamdaman ang ama ni Maita. Dahil walang pambili ng gamot at pagkain, kinailangang pumunta ng ina sa kabayanan upang magtinda ng kanilang inaning gulay. Bago umalis, mahigpit na pinagbilinan ng ina si Maita: "Anak, alagaan mo ang iyong ama, ipagluto mo siya ng sabaw, at diligan mo ang ating mga pananim sa bakuran dahil napakatuyo ng lupa." Buong tiwalang umalis ang ina sa pag-asang gagawin ng anak ang kanyang mga tungkulin.
Uumpisahan na sana ni Maita ang mga gawain nang masulyapan niya muli ang kanyang gintong buhok sa salamin. Naakit na naman siya sa sariling anyo at nagpasyang magsuklay muna nang kaunti. Lumipas ang mga oras nang hindi niya namamalayan; nalimutan niya ang mga pananim at hindi rin niya narinig ang mahinang pagdaing ng kanyang gutom na ama. Tanging ang pagsusuklay lamang ang kanyang inatupag buong maghapon.
Nang lumubog ang araw, dumating ang ina mula sa bayan at nadatnan ang mga natuyong halaman sa bakuran. Laking gulat at galit niya nang makitang nanghihina sa gutom ang asawa habang si Maita naman ay abala pa rin sa harap ng salamin. Sa tindi ng sama ng loob, nasabi ng ina, "Sana'y numipis na lamang ang iyong buhok upang hindi mo na ito pag-aksayahan ng panahon! Bukas na bukas din ay ipapaputol ko iyan!" Sa hiya at takot, umiiyak na tumakbo si Maita palabas ng bahay patungo sa kadiliman.
Nang mahimasmasan ang ina, buong pagsusumikap nilang hinanap si Maita sa buong baryo, ngunit walang nakakita sa bata. Lumipas ang mga linggo at nanatiling ulila ang mag-asawa sa kanilang anak. Isang umaga, napansin ng ina ang isang kakaibang halaman na sumibol sa bakuran kung saan huling napatakbo si Maita. Mayroon itong mahahabang berdeng dahon at matikas na tindig, kaya't buong ingat itong inalagaan at diniligan ng mag-asawa.
Nang mamunga ang halaman, binalatan nila ito at labis silang namangha sa kanilang natuklasan. Ang bunga ay napaliligiran ng maninipis at madudulas na gintong buhok, at sa loob nito ay may maayos na hanay ng maninilaw-dilaw na butil. Napaluha ang mag-asawa sapagkat agad nilang naalala ang gintong buhok ng kanilang nawawalang anak. Tinawag nila ang bungang iyon na "mais" bilang alaala kay Maita, na hanggang ngayon ay nagsisilbing mahalagang pagkain at biyaya sa hapag ng bawat pamilya.