Noong unang panahon, ayon sa tanyag na kuwentong "Ang Pinagmulan ng Bohol: Alamat Mula sa Kabisayaan," ang mga tao ay naninirahan sa kaharian sa itaas ng mga ulap. Mapayapa ang kanilang pamumuhay hanggang sa magkasakit nang malubha ang kaisa-isang anak na dalaga ng kanilang Datu. Labis na nabagabag ang pinuno kaya agad siyang nagpatawag ng matandang manggagamot upang bigyang-lunas ang prinsesa.
Ipinag-utos ng manggagamot na dalhin ang maysakit sa tabi ng isang sagradong puno ng balite at hukayin ang lupa sa paligid ng mga ugat nito upang doon ipahinga ang dalaga. Buong pusong sumunod ang mga tauhan ng datu, ngunit sa gitna ng paghuhukay, biglang bumuka ang lupa at aksidenteng nahulog ang dalaga pababa sa kailaliman ng himpapawid patungo sa malawak na katubigan sa ibaba.
Nang makita ng dalawang lumilipad na bibe ang pagbulusok ng anak ng datu, maagap nila itong sinalo sa kanilang mga pakpak upang hindi malunod sa karagatan. Dinala nila ang dalaga sa isang malaking pagong, subalit napagtanto ng mga nilalang sa dagat na nangangailangan ng tuyong lupain ang tao upang mabuhay nang maayos at makapagpahinga.
Nagdaos ng pulong ang mga hayop sa dagat at nagpasya silang sumisid upang kumuha ng lupa o buhangin sa ilalim ng tubig. Nabigo ang ilang sumubok tulad ng daga, ngunit lakas-loob na nagboluntaryo ang isang munting palaka kahit siya ay pinagtawanan sa simula; sumisid ito nang buong tapang at matagumpay na nag-ahon ng ilang butil ng buhangin. Isinabog ang buhangin sa likod ng malaking pagong hanggang sa unti-unti itong lumawak at naging isang luntiang isla na tinawag ding buhol ng lupa o Bohol.
Upang hindi ginawin ang dalaga sa madilim na paligid, lumipad ang isang maliit na pagong patungo sa himpapawid upang kumuha ng kidlat, na siyang nagbunga ng araw at buwan na nagbigay ng liwanag at init. Hindi nagtagal, nakatagpo ng dalaga ang isang matandang lalaki sa pulo, sila ay nagsama, at nagsilang siya ng kambal na anak—ang isa ay may mabuting kalooban at ang isa naman ay may masamang ugali.
Ang mabuting anak ang nagsumikap mag-ayos at magpaganda sa Bohol; lumikha siya ng mga burol, ilog, kagubatan, at sari-saring hayop. Subalit sinisira ng masamang kapatid ang kanyang mga likha hanggang sa magkaroon sila ng matinding pagtatalo, na nagbunsod sa paglisan ng masamang kapatid pakanluran kung saan ito tuluyang napahamak at namatay.
Nang mapayapa na ang pulo, inayos muli ng mabuting anak ang mga nasirang kalupaan at nililok mula sa lupa ang mga unang Boholano. Binasbasan niya ang mga ito ng katapatan, kabutihang-loob, at mapayapang pakikitungo, habang ang mga palaka, bibe, at pagong ay nanatiling ginagalang ng mga mamamayan bilang pasasalamat sa pinagmulan ng kanilang bayan.