Noong unang panahon, sa isang tahimik at luntiang baryo, may isang mabait at mapagkumbabang dalaga na ang pangalan ay Atis. Bagaman ang kanyang balat ay may mga peklat at hindi makinis dahil sa dating karamdaman noong siya ay bata pa, ubod naman ng ganda ang kanyang kalooban. Si Atis ay laging handang tumulong sa mga maysakit, mag-alaga sa mga bata, at magbahagi ng anumang pagkain sa mga nagugutom sa kanilang nayon.
Subalit may ilang tao sa nayon na mapanghusga sa panlabas na anyo. Madalas siyang pagtawanan at layuan ng ilang kabataan dahil sa kanyang balat na may mga uka at tila bukol-bukol. Sa kabila ng mga panunuksong ito, hindi kailanman nagtanim ng sama ng loob ang dalaga. Laging panalangin ni Atis sa Maykapal na sana ay magkaroon siya ng pagkakataon na makapag-iwan ng isang bagay na kapaki-pakinabang at magpapasaya sa lahat ng tao nang buong puso.
Isang araw, dumanas ng matinding tagtuyot ang buong kapuluan. Natuyo ang mga ilog, nalanta ang mga pananim, at nagutom ang mga taganayon. Sa gitna ng matinding paghihirap na ito, walang pagod na naglakbay si Atis patungo sa kabundukan upang maghanap ng malinis na tubig at ligaw na ugat-kahoy para sa mga maysakit at matatanda. Sa tindi ng init, gutom, at labis na pagod sa paglilingkod, nanghina ang katawan ng mabait na dalaga hanggang sa siya ay mawalan ng malay sa paanan ng bundok.
Nang makita siya ng mga taumbayan, labis ang kanilang dalamhati at pagsisisi. Napagtanto nila kung gaano kadalisay ang pag-ibig at pagmamalasakit ni Atis sa kanilang lahat. Buong paggalang at pagmamahal siyang inilibing sa gitna ng nayon, at bawat araw ay may mga lumuluhang dumadalaw sa kanyang puntod upang humingi ng patawad sa kanilang mga pangungutya.
Lumipas ang ilang buwan, may tumubong kakaibang halaman sa mismong puntod ni Atis. Inalagaan ito ng mga residente hanggang sa ito ay lumago at mamunga ng mga luntiang prutas. Ang balat ng bunga ay magaspang, may mga umbok, at tila binubuo ng magkakadikit na bilog—katulad na katulad ng balat ng dalagang si Atis noong nabubuhay pa siya.
Nang subukang buksan ng mga taganayon ang bunga, nagulat sila sa nakita. Sa kabila ng magaspang at bukol-bukol na balat nito, ang loob pala ay busilak na puti, napakalambot, at may natatanging tamis na nagbigay ng ginhawa sa lahat ng nakatikim. Mayroon ding maliliit na maitim na buto sa loob nito na sumisimbolo sa mga pagsubok na buong tapang niyang hinarap sa buhay.
Sa bawat pagtitipon, inalala ng mga taganayon ang aral na hatid ng bunga at sinabing ito ang tunay na handog ng dalaga sa kanila. Ayon sa matatanda, dito nagsimula ang alamat ng atis na paboritong pakinggan ng mga paslit. Mula noon, ang puno at ang bunga nito ay tinawag nilang 'Atis' bilang parangal sa dalaga.
Kaya naman sa mga aklat at kuwentuhan sa paaralan, kabilang ang ang alamat ng atis sa mga paboritong salaysay na nagtuturo ng kababaang-loob. Katunayan, sa talaan ng mga pinakapinupuring kuwentong pambata tulad ng ang alamat ng atis (10) na laging binabasa ng mga mag-aaral, patuloy nitong pinapaalala na ang tunay na kagandahan ay matatagpuan sa kaibuturan ng puso.