Noong panahon ng pananakop ng mga Kastila sa ating bansa, maraming payapang magsasaka mula sa kapatagan ang napilitang lumikas at umakyat sa kabundukan. Ginawa nila ito upang makaiwas sa labis na kaguluhan, pang-aabuso, at takot sa mga dayuhan. Doon sa lilim ng masukal na gubat sila nagtayo ng mga payak na dampa at tahimik na nagsimulang muli ng pamumuhay.
Subalit naghinala ang mga pinunong Kastila at inakalang nagtitipon ang mga mamamayan sa kabundukan upang magtayo ng isang lihim na kilusan ng mga maghihimagsik. Dahil sa galit at maling bintang, nagpasiya ang mga gwardiya-sibil na dakpin ang mga inosenteng taganayon. Ang mga pangyayaring ito ang naging batayan ng tanyag na kwentong pambata na madalas basahin sa paaralan bilang Ang Alamat ng Antipolo Grade 3.
Nang mabalitaan ng mga magsasaka na aakyatin na sila ng mga armadong sundalo upang parusahan, binalot ng matinding sindak ang kanilang puso. Batid nilang wala silang kakayahang lumaban gamit ang dahas. Kaya naman, pinili ng bawat pamilya na magkaisa at manalangin nang buong puso araw at gabi upang hingin ang banal na saklolo at proteksyon sa gitna ng nakaambang panganib.
Dumating ang araw ng pagsalakay ng mga gwardiya-sibil sa bundok. Laking gulat at pagtataka ng mga sundalo nang datnan nila ang buong komunidad—mga bata man o matatanda, kababaihan man o kalalakihan—na payapang nakaluhod sa damuhan habang mataimtim na nagdarasal sa Maykapal sa halip na may tangan na anumang sandata.
Biglang sumikat ang isang nakasisilaw ngunit maamong liwanag mula sa isang dambuhalang puno ng tipolo. Sa itaas ng mayabong na puno ay mahimalang nagpakita ang imahe ng Mahal na Birhen. Napatigil ang mababangis na sundalo, nanginig sa banal na takot, at kusang lumuhod upang humingi ng tawad sa kanilang masasamang balak laban sa mga inosenteng tao.
Labis-labis ang naging pasasalamat ng mga mamamayan sa milagrong nagligtas sa kanilang buhay at naghatid ng kapayapaan sa pook. Nang bumaba sa kabayanan ang mga sundalong Kastila, masaya nilang ibinalita sa iba pang mga relihiyosong dayuhan ang kamangha-manghang himala na kanilang nasaksihan sa itaas ng bundok.
Nang magtanong ang mga tao kung saan eksaktong naganap ang himala, itinuro nila ang dako kung saan matatagpuan ang malaking puno. Paulit-ulit na nagtanong ang mga dayuhan ng "Saan ang tipolo?" o "Sa puno ng tipolo?" na sa paglipas ng panahon ay naging panawag na "Antipolo."
Mula noon, ang pook ay tinawag nang Antipolo at naging banal na kanlungan ng pananampalataya. Sa pagsapit ng buwan ng Mayo, nakagawian na ng maraming deboto mula sa iba't ibang panig ng bansa ang maglakbay at umakyat sa dambana upang magpasalamat at gunitain ang Alamat ng Antipolo.